Teakolie bevat geen teak: wat zit er dan wel in?

Wat zit er wel in?

Er bestaat geen vaste samenstelling voor teakolie. Elke fabrikant maakt zijn eigen recept.

Wat er wel in zit, lees je in het veiligheidsinformatieblad (VIB), rubriek 3. We legden er vijf naast elkaar.

Even uitleggen. Een droger (siccatief) is een metaalzout dat het uitharden van de olie met zuurstof versnelt. 2-butanonoxim voorkomt dat er een vel op de olie in het blik komt. VOS zijn vluchtige organische stoffen: het deel dat verdampt.

Let op wat er niet staat. Rubriek 3 noemt vooral de gevaarlijke bestanddelen; het blad van Lacq zegt dat ook letterlijk. Een olie die niet als gevaarlijk is ingedeeld, ontbreekt daarom vaak.

Tungolie (Chinese houtolie) wordt vaak genoemd als grondstof voor teakolie, maar in deze vijf bladen kwamen we hem niet tegen.

Waarom teak zelf al olieachtig aanvoelt

Teak heeft geen olie nodig om lang mee te gaan. Volgens het USDA Wood Handbook voelt het kernhout duidelijk olieachtig aan, is het zeer duurzaam en werkt het weinig. Die stabiliteit en waterbestendigheid komen grotendeels van wassen en oliën die de boom zelf in het kernhout afzet.

Teak bevat ook kiezel (silica): volgens The Wood Database tot 1,4 procent. Dat maakt zaag- en schaafmessen snel bot. Met het olieachtige gevoel heeft het niets te maken.

Die eigen oliën zitten een afwerking in de weg. Het Wood Handbook schrijft dat ze lijm slecht laten hechten en dat een voorbehandeling soms nodig is.

Volgens de Restol-fabrikant laat een stof in teak en iroko zijn olie trager drogen. Hij raadt aan teak eerst met terpentine schoon te maken. Osmo laat hardhout met veel eigen houtstoffen eerst minstens vier weken buiten verweren of ontvetten.

Wat teakolie wel en niet doet

Teakolie houdt teak niet vanzelf goudbruin. Grijs worden komt door zonlicht dat het lignine aan het oppervlak afbreekt. Een kleurloze olie houdt dat UV nauwelijks tegen.

Osmo schrijft dat zelf over zijn heldere Teak-Oil: weinig bescherming tegen vergrijzing.

• Kleur houden lukt met pigment. Koopmans maakt zijn teakolie bijvoorbeeld transparant bruin, als "opnieuw kleurgevende" behandeling.
• Laten vergrijzen mag ook. Teak blijft dan even duurzaam; alleen de kleur verandert. Wil je dat, dan hoef je niets te doen behalve schoonhouden.
• Water afstoten doet de olie zolang hij in het oppervlak zit. Daarna moet je hem herhalen.

Buiten is er een nadeel. Volgens het Wood Handbook eten schimmels van natuurlijke oliën zoals lijnolie. Op teak in de schaduw kan dat zwarte puntjes geven. Binnenshuis speelt dat niet: daar noemt het Handbook teakolie een populaire afwerking die in het hout trekt, met een laag pastawas erover.

Teakolie, teak protector en teak cleaner

Drie producten die vaak naast elkaar staan, maar iets anders doen.

• Teakolie trekt in het hout en hardt daar uit met zuurstof uit de lucht. Je kunt hem bijwerken zonder te schuren.
• Teak protector is vaak helemaal geen olie. Golden Care beschrijft zijn Teak Protector als een middel op waterbasis dat niet vet aanvoelt en de kleur ongeveer een seizoen vasthoudt. Dat het "tot vier keer langer" meegaat dan olie, is een bewering van de fabrikant zelf; wij hebben dat niet getoetst.
• Teak cleaner is een reiniger. Hij haalt de grijze buitenlaag, vuil en aanslag weg, zodat de oorspronkelijke kleur terugkomt. Je gebruikt hem vóór de olie of de protector.

Golden Care raadt aan nieuw teak eerst te reinigen of twee weken te laten verweren, om de eigen oliën van het oppervlak te krijgen. Dat sluit aan bij wat het Wood Handbook over die houtoliën zegt.

Goedkope en dure teakolie: waar zit het verschil?

Teakolie kost bij de Action, de Kruidvat of de bouwmarkt een fractie van wat een merkolie kost. Wat er in die goedkope blikken zit, weten we niet: hun veiligheidsbladen vonden we niet online. We vergelijken daarom alleen wat we kunnen nakijken.

• Hoeveel blijft er achter. Koopmans noemt een vastestofgehalte van ongeveer 45 volumeprocent. De rest verdampt. Bij Rustins bestaat 60 tot 70 procent van het product uit oplosmiddel.
• Hoe ver je komt. Koopmans rekent ongeveer 6 m² per liter, Osmo ongeveer 24 m² per liter per laag. Die getallen zijn niet op dezelfde manier gemeten, maar ze laten zien hoe groot de verschillen zijn.
• Welke olie. Lijnolie, gekookte lijnolie of soja- en zonnebloemolie drogen elk anders.

Vergelijk daarom niet de prijs per liter, maar de prijs per vierkante meter: prijs per liter gedeeld door het aantal m² per liter, keer het aantal lagen. Staat het verbruik niet op het blik, vraag dan het veiligheidsinformatieblad of het technisch blad op.

Teakolie op ander hout

Dat kan, want er zit niets in dat alleen bij teak hoort. Koopmans verkoopt zijn teakolie voor hardhouten tuinmeubels en vlonders, en noemt twee tot drie lagen voor zachte houtsoorten. Osmo rekent zijn Teak-Oil tot dezelfde reeks als zijn vlonderoliën voor douglas, lariks en bangkirai.

Houd wel rekening met wat het hout zelf meebrengt. Douglas en vuren zijn minder duurzaam dan teak. Een kleurloze teakolie laat ze net zo snel grijs worden als niets doen.

Lees meer over douglas oliën en hardhout oliën.