Hout ontgrijzen: zo krijg je grijs tuinhout weer schoon

Wat een ontgrijzer is

Een ontgrijzer is een reiniger voor verweerd buitenhout. De producten die we bekeken, werken met oxaalzuur: een organisch zuur.

Remmers Buitenhout Ontgrijzer bevat volgens het technisch merkblad minder dan 5 procent oxaalzuur. Lacq Houtontgrijzer bevat volgens het veiligheidsblad 5 tot 10 procent. Beide zijn een gel, zodat het middel ook op een schutting blijft zitten.

Een gewone houtreiniger is iets anders. WOCA Exterior Cleaner werkt volgens het gegevensblad met oppervlakteactieve stoffen (zeep) en is bedoeld tegen vuil, vet en groene aanslag. Kijk dus op het etiket wat je koopt.

Wat er gebeurt als je ontgrijst

Grijs hout is hout waar de kleur uit is. Zonlicht breekt de lignine aan het oppervlak af en regen spoelt de resten weg. Wat overblijft, is een dun laagje losse, kleurloze vezels met vuil en schimmel erop. Hoe dat precies gaat, lees je op waarom hout grijs wordt.

Volgens het Wood Handbook van het Amerikaanse Forest Products Laboratory verwijdert oxaalzuur ijzervlekken en uitgebloede inhoudsstoffen. Schimmel haalt het slecht weg; daarvoor zijn middelen met zuurstofbleek bedoeld. Het schrobben neemt daarnaast de losse vezels mee.

Een ontgrijzer zet geen kleur terug. Het Wood Handbook zegt het zo: schoonmaken voegt geen kleur toe. Het hout oogt na afloop lichter en frisser omdat de vervuilde bovenlaag weg is. Wil je weer een warme tint, dan heb je daarna een gepigmenteerde olie nodig.

Stap voor stap ontgrijzen

De werkwijze van Remmers en Lacq lijkt sterk op elkaar. Dit is de gemeenschappelijke lijn; volg bij twijfel het etiket van jouw product.

1. Afdekken. Dek planten en metaal af met folie. Lacq vraagt dat met zoveel woorden.
2. Vegen. Veeg bladeren, zand en losse aanslag weg met een harde bezem.
3. Nat maken. Maak het hout vochtig met de tuinslang.
4. Aanbrengen. Zet de gel ruim op het hele vlak, met een blokkwast, platte kwast of roller.
5. Laten inwerken. Remmers noemt ongeveer 15 minuten, Lacq minstens 20. Houd het oppervlak in die tijd vochtig.
6. Schrobben. Schrob per plank in de lengterichting met een harde schrobber.
7. Naspoelen. Spoel met veel water tot er geen schuim meer komt en geen witte resten achterblijven.
8. Herhalen op plekken die nog sterk grijs zijn.

Werk bij een temperatuur tussen 5 en 25 graden (Remmers) of 9 en 25 graden (Lacq). Begin altijd met een proefstuk op een plek die weinig opvalt.

Schrobber of staalborstel?

Kies een harde schrobber met kunststof haren. Remmers levert er een bij, Lacq noemt een harde bezem en WOCA een harde nylon schrobber.

Een staalborstel kan vlekken geven. Het Wood Handbook raadt staalwol en staalborstels af om hout schoon te maken: achtergebleven ijzerdeeltjes reageren met looistof tot blauwzwarte vlekken. Dat speelt vooral bij looistofrijk hout zoals eiken.

Op vuren, grenen of geïmpregneerd naaldhout is dat risico kleiner, maar of het helemaal wegblijft, staat niet in onze bronnen. Twijfel je, gebruik dan kunststof.

De hogedrukreiniger: liever niet

Lacq raadt de hogedrukreiniger af, omdat de harde straal het hout kan beschadigen. Het Wood Handbook beschrijft hoe sommige reinigers het oppervlak week maken en de hogedrukspuit dat daarna wegblaast. Het hout lijkt dan bruiner, maar alleen doordat er een laag hout af is.

Na schrobben of spuiten staan de vezels vaak rechtop: het hout voelt ruw. Remmers en WOCA adviseren om opgeruwde plekken na het drogen licht te schuren. De fabrikant van Restol™ vraagt een ondergrond zonder loszittende delen.

Veiligheid en afvoer

Oxaalzuur is een bijtend zuur. Lacq Houtontgrijzer heeft volgens het veiligheidsblad de gevarenaanduiding H314: veroorzaakt ernstige brandwonden en oogletsel. Het blad vraagt beschermende handschoenen, oogbescherming en beschermende kleding.

• Handen en ogen: draag chemicaliënbestendige handschoenen en een veiligheidsbril. Spat er iets in je oog, spoel dan minutenlang met water.
• Planten en metaal: dek ze af met folie (Lacq).
• Spoelwater: Remmers zegt: niet in grond- en oppervlaktewater lozen. Lacq vraagt het product uit de buurt van afvoeren en oppervlaktewater te houden. Laat het dus niet in een sloot of vijver lopen.
• Restanten: giet ze niet door de gootsteen. Remmers en Lacq verwijzen naar de afvalregels; restanten van een zuur lever je in als klein chemisch afval bij de milieustraat van je gemeente (Milieu Centraal).

Houd kinderen en huisdieren weg tot alles is nagespoeld. Lees vóór je begint het etiket van jouw product: concentraties en adviezen verschillen per merk.

Laten drogen, en daarna oliën

Na het naspoelen zit het hout vol water. Remmers noemt 1 tot 2 dagen droogtijd voor je oliet, Lacq minstens 48 uur, WOCA (na zijn reiniger) 24 tot 48 uur. Het hout moet volledig droog zijn.

De fabrikant van Restol™ vraagt een houtvochtgehalte onder 20 procent. Een houtvochtmeter geeft zekerheid. Na regen duurt het langer.

Daarna oliën zoals op nieuw hout. Kies een gepigmenteerde olie als je de kleur wilt houden, want kleurloze olie laat uv-licht door. Hoeveel olie je nodig hebt, reken je uit met de rekenhulp.

Het alternatief: schuren

Schuren haalt dezelfde grijze laag weg. Het Wood Handbook noemt het resultaat gelijk aan dat van reinigen met een middel dat het oppervlak wegneemt.

• Schuren past bij gladde delen: een tuintafel, een bank of een schutting met vlakke planken. Je werkt zonder zuur en zonder spoelwater.
• Ontgrijzen past bij grote vlakken met groeven, zoals een vlonder, en bij zwarte ijzervlekken rond schroeven.

De grijze laag is dun. Licht schuren is meestal genoeg; je hoeft er geen millimeters af te halen. Draag bij schuren een stofmasker.