Hout blijft plakkerig na het oliën: oorzaak en oplossing

Wat er gebeurt: olie die niet in het hout zit

Houtolie hoort in de buitenste cellen van het hout te trekken. Daar hardt ze met zuurstof uit tot een vast netwerk. Hoe dat werkt, lees je in wat is houtolie.

Hout kan maar een bepaalde hoeveelheid olie opnemen. Wat er niet meer in past, blijft als een laagje op het oppervlak liggen. Die laag droogt anders dan olie in het hout.

Zuurstof komt van boven, dus de bovenkant droogt het eerst. Daaronder blijft de olie langer zacht. Dat voelt plakkerig, houdt vuil vast en kan glimmende plekken geven. Lacq schrijft het in het productblad van zijn Hardhoutolie letterlijk: wie de overtollige olie niet weghaalt, kan glimmende of plakkerige plekken krijgen.

De oorzaken op een rij

1. Te dikke laag. Osmo schrijft in het productblad van zijn Hardwax-Olie dat te veel product de droogtijd verlengt. Een dikke laag olie moet zuurstof van boven krijgen; de onderkant blijft lang zacht.
2. Overtollige olie niet weggenomen. Bij veel oliën laat je de olie eerst intrekken en veeg je het teveel daarna weg. WOCA noemt voor zijn Exterior Oil maximaal 5 minuten, Lacq voor zijn Hardhoutolie 10 minuten. Lees dit altijd in het productblad: niet elke olie wordt afgenomen.
3. Te koud of te vochtig. Drogen is een chemische reactie, en die gaat bij lage temperatuur trager. Osmo schrijft dat lagere temperaturen en een hoge luchtvochtigheid de droogtijd beïnvloeden. Sikkens noemt voor een beits drogingsvertraging onder 10 °C. De fabrikant van Restol™ geeft een luchtvochtigheid van 40 tot 70 procent op bij het verwerken.
4. Olie op olie, te snel. Een tweede laag op een eerste die nog niet droog is, of op hout dat al verzadigd is, kan niet intrekken. Het Wood Handbook beschrijft voor waterafstotende middelen dat glad hout vaak maar één laag opneemt en dat een tweede laag dan niet meer intrekt. De fabrikant van Restol™ adviseert minstens 1 dag tussen de lagen.
5. Houtsoort met eigen inhoudsstoffen. Sommig hardhout bevat stoffen die het drogen vertragen. Volgens de fabrikant van Restol™ droogt de olie op teak en iroko daardoor trager. Osmo raadt voor inhoudsstofrijk hardhout als wengé, merbau en jatoba een ander product aan dan zijn Hardwax-Olie. Meer in hardhout oliën.
6. Olie die niet droogt. Slaolie of olijfolie wordt nooit echt vast en blijft vettig. Waarom, lees je in wat is houtolie.

Zo vind je de oorzaak

• Glimmende plekken, vooral in groeven en naden? Daar is olie blijven staan. Oorzaak 1 of 2.
• Alles plakkerig na een koude of natte week? Waarschijnlijk het weer. Geef het eerst tijd bij droog, mild weer.
• Alleen plakkerig na de tweede of derde laag? De eerste laag was nog niet droog, of het hout was al verzadigd.
• Alleen op een bepaalde houtsoort, zoals teak? Dan spelen inhoudsstoffen waarschijnlijk mee.

Vaak spelen meerdere oorzaken tegelijk. Een dikke laag op een koude, vochtige dag is een typische combinatie.

Zo los je het op

1. Nog nat of net aangebracht? Veeg het teveel direct weg met een schone, pluisvrije katoenen doek. Wrijf tot het oppervlak droog aanvoelt. Lacq adviseert dat na elke laag.
2. Een dag of langer plakkerig? Neem een doek met een beetje terpentine (white spirit) en wrijf de zachte laag in kleine rondjes los. Veeg na met een droge doek. RMP Finishes, dat tungolie verkoopt, beschrijft deze aanpak voor olie die nog plakkerig is. Kijk eerst in het productblad welk oplosmiddel jouw fabrikant voorschrijft.
3. Kleine plek? RMP Finishes noemt ook een andere manier: een beetje verse olie op de plek zet de oude laag weer in beweging, waarna je alles wegveegt.
4. Wachten. Laat het hout daarna drogen bij droog weer en met lucht erbij. Zet er niets op en loop er niet op zolang het plakt.
5. Al hard, maar glimmend of ruw? Schuur de glimmende plekken licht op en breng een heel dunne nieuwe laag aan. Ook de fabrikant van Restol™ noemt licht schuren vóór de volgende laag als manier om het resultaat te verbeteren.

Is de laag zo dik dat ze barst of afbladdert? Dan is er een film ontstaan. Het Wood Handbook beschrijft dat je die moet afschrapen en schuren voor je opnieuw begint.

Doeken: let op zelfontbranding

Bij het wegwerken van plakkerige olie gebruik je veel doeken, vaak ook met terpentine. Die doeken kunnen vanzelf gaan branden als je ze op een hoop legt. WOCA, Lacq en Osmo waarschuwen er alle drie voor in hun productblad.

Leg gebruikte doeken plat uitgespreid buiten te drogen, of bewaar ze in water in een afgesloten metalen blik. Waarom dat nodig is, lees je in zelfontbranding van oliedoeken.

Zo voorkom je het

• Dun werken. Meerdere dunne lagen drogen beter dan één dikke.
• Teveel wegvegen als het productblad dat zegt, en binnen de tijd die de fabrikant noemt.
• Droog, mild weer. Hout droog, niet in de volle zon, geen regen of dauw op komst.
• Geduld tussen lagen. Pas een nieuwe laag als de vorige droog is, volgens de tijd op het blik.
• Proefstuk op een onbekende houtsoort. Osmo raadt dat zelf aan.

Meer over weer, voorbereiding en werkwijze lees je in houtolie aanbrengen.